Tham nhũng xẩy ra chỗ này, chỗ kia, ngành này ngành nọ, một cách dai dẳng không dễ đẩy lùi, có phần do phẩm chất đạo đức, có phần do cơ chế, thể chế chưa hoàn thiện, hoặc cũng có phần tác động của mặt trái kinh tế thị trường, v.v…Nhưng còn một phần không kém quan trọng là có một thứ văn hóa nâng đỡ, tạm gọi là “văn hóa tham nhũng” mà lâu nay ít được nói tới. “Văn hóa tham nhũng” nói ở đây với nghĩa là tham nhũng dễ trở thành một thứ kiểu cách, một phương thức, phương châm sống thâm nhập sâu vào trong tư tưởng và mô thức hành vi hàng ngày của một số người, thậm chí trở thành một quan niệm giá trị được mọi người tiếp nhận hoặc mặc định trong xã hội, trở thành môi trường xã hội tốt cho nẩy mầm, nâng đỡ, tiếp tay cho các dạng tham nhũng, nhất là tham nhũng có tính quần thể ổ nhóm, dây chuỗi, tham nhũng bên trong thể chế hoặc tâm lý thèm muốn ngưỡng mộ tham nhũng, v.v…đều là dấu hiệu của “văn hóa tham nhũng” nẩy nở. Tham nhũng có tính ổ nhóm, dây chuỗi, như một số người nắm được q...