Cuộc chạy đua vũ trang hải quân ở châu Á

Các nước Đông Á và Đông Nam Á đang gia tăng chạy đua vũ trang hải quân do thiếu các hiệp ước an ninh và quy tắc ứng xử, làm tăng nguy cơ đối đầu quân sự khi các nền kinh tế đang phát triển này tranh giành nguồn tài nguyên khan hiếm, theo Defense Talk ngày 15.1.

Khuynh hướng chung

Đầu năm 2014, Việt Nam tiếp nhận chiếc tàu ngầm lớp Kilo 636 đầu tiên (do Nga sản xuất) tại Cam Ranh (HQ 182 Hà Nội), được báo chí ca ngợi nồng nhiệt.

Giáo sư Carlyle A. Thayer, chuyên gia Việt Nam học tại Đại học New South Wales (Úc) cho rằng tàu ngầm Hà Nội là bước nhảy vĩ đại của Việt Nam về khả năng quốc phòng, khi từ nay quân đội Việt Nam có khả năng hoạt động trong 4 môi trường: trên bộ, trên biển, trên không và dưới mặt biển.

Như vậy Việt Nam đã gia nhập hàng ngũ các nước có tàu ngầm ở Đông Nam Á bên cạnh Indonesia, Singapore và Malaysia. Tuy nhiên giáo sư Thayer tin rằng vẫn còn thời gian khá dài để các tàu ngầm Việt Nam đi vào hoạt động đầy đủ, vì Việt Nam còn thiếu nhân lực phục vụ tàu ngầm, kế hoạch tác chiến và công nghệ. "Việc hỗ trợ kỹ thuật từ Nga sẽ còn cần đến ít nhất 10 năm, nếu không muốn nói là lâu hơn", ông Thayer nói.

Với việc sở hữu tàu ngầm, Việt Nam đang đi theo khuynh hướng chung trong khu vực. Tàu sân bay đầu tiên của Trung Quốc đã thao dợt trên biển Hoa Đông từ tháng 9.2012, và mới đây Nhật Bản loan báo mua sắm tàu sân bay trực thăng. "Việc tích tụ và hiện đại hóa quân sự đang diễn ra tại châu Á - Thái Bình Dương", theo nhận xét của Viện Körber Foundation ở Hamburg, Đức.

Các chuyên gia viện này tin rằng những hành động chạy đua tăng cường sức mạnh hải quân nói trên có liên quan đến các lợi ích kinh tế của các nước khu vực Đông Á. Các nước ven biển châu Á đang tìm kiếm những nguồn tài nguyên thiên nhiên mới. Đó là nguyên nhân vì sao các nước ở Đông Á và Đông Nam Á đang có những tranh chấp kéo dài ở những hòn đảo, quần đảo chiến lược để nhằm tuyên bố quyền sở hữu pháp lý về tài nguyên và ngư nghiệp.

Chuyên gia châu Á tại Viện nghiên cứu quốc tế và an ninh của Đức (SWP), ông Gerhard Will thì cho rằng việc chạy đua gia tăng sức mạnh hải quân ở châu Á không dẫn tới sự cân bằng quyền lực. Theo ông, khi Việt Nam, Malaysia, Singapore và Indonesia có thể bố trí đến 6 tàu ngầm mỗi nước thì chỉ riêng Trung Quốc đã có hơn 60 chiếc.

Còn giáo sư Thayer nhận định Việt Nam không hy vọng thắng được Trung Quốc hay bất kỳ cường quốc nào trong một cuộc hải chiến quy ước, "Nhưng Việt Nam có thể gây nguy hiểm cho kẻ thù, khiến họ phải hứng chịu hậu quả lớn nếu tấn công Việt Nam".

Nhưng chuyên gia Gerhard Will của Đức thì cho rằng việc mua sắm tàu ngầm của Việt Nam chỉ mang tính đối nội và phô diễn lực lượng, dựa theo thông tin và hình ảnh tàu ngầm này rầm rộ trên phương tiện truyền thông của Việt Nam.

Quy tắc ứng xử trên biển là quan trọng

Tháng 12.2013, tuần dương hạm tên lửa của Mỹ, chiếc USS Cowpens suýt va chạm với một tàu chiến Trung Quốc cố tình chặn trước mũi tàu khi Cowpens đang theo dõi đội tàu sân bay Liêu Ninh tập luyện trên Biển Đông.

Chuyên gia Will nhắc lại rằng việc này từng xảy ra vào thời kỳ Chiến tranh Lạnh. Năm 1972, Mỹ và Liên Xô đã có hiệp ước về các kiểm soát hành vi tàu chiến của hai nước khi giáp mặt nhau ở các vùng biển quốc tế. Hiệp ước này giúp tránh các sự cố có thể dẫn đến những hậu quả không lường trước.

Chuyên gia Will tin rằng những hiệp ước như thế này rất cần thiết trong tình hình hiện nay, so với việc tranh chấp lãnh thổ ở biển Hoa Đông trở nên nhỏ hơn nhiều. Một bộ quy tắc ứng xử (CoC) là cần thiết, tuy nhiên dường như chưa có kế hoạch nào cho thỏa thuận như vậy.

Ngay cả ASEAN cũng chưa có bộ quy tắc ứng xử (trên biển) ràng buộc giữa các thành viên, dù khối này có hợp tác về an ninh. Thậm chí dự thảo bộ quy tắc ứng xử trên biển Đông mà khu vực đang nhắm đến, được thiết kế để điều chỉnh toàn diện các vấn đề liên quan đến pháp luật hàng hải, từ tuyến giao thông hàng hải đến chủ quyền, ngư nghiệp và khai thác tài nguyên vẫn chưa đạt được.

Theo TIN NÓNG